Ο οζοκηρίτης και η κηριζίνη ανήκουν στη κατηγορία των ορυκτών κήρων, που περιλαμβάνει πληθώρα άλλων ειδών.

Οζοκηρίτης

Ο οζοκηρίτης (Ozokerite) είναι φυσικός, ορυκτός κήρος που παράγεται από άνθρακα και αργιλικό σχιστόλιθο.

Ο χημικός του τύπος είναι C₃0H₆₂. Είναι στερεός υδρογονάνθρακας της σειράς του μεθανίου και μοιάζει στην εμφάνιση πολύ με το κερί της μέλισσας. Ονομάζεται και ορυκτή παραφίνη. 
Είναι εύφλεκτο ορυκτό, λιπαρό στην αφή και έχει χαρακτηριστική μυρωδιά πετρελαίου. Αποτελείται κατά 84 - 86% από άνθρακα και κατά 13,5 - 15% από υδρογόνο. Το σημείο τήξης του είναι στους 73 - 76°C. Χρησιμοποιείται στη βιομηχανία για τη παραγωγή κεριών, καρμπόν, βερνικιών, στη κατεργασία νημάτων κλωστουφαντουργίας και ως μονωτικό υλικό στην ηλεκτροτεχνουργία.
Η μεγαλύτερη ποσότητα που διακινείται διεθνώς εξορύσσεται στην ανατολική Ευρώπη. Ο ακατέργαστος οζοκηρίτης έχει μαύρο χρώμα, ενώ μετά την επεξεργασία του αποκτά κίτρινο εώς λευκό χρώμα. Είναι πλέον λίγο απίθανο να τον βρείτε στην ακατέργαστη μορφή του.
Ο τομέας που μας ενδιαφέρει αφορά τη χρήση του οζοκηρίτη στη παραγωγή καλλυντικών και προϊόντων προσωπικής φροντίδας. Η δουλειά του είναι να παχαίνει τα διαλύματα που περιέχουν έλαια και να τα γαλακτωματοποιεί, ώστε να μη διαχωρίζονται στα επιμέρους συστατικά τους. Επίσης προσδίσει σταθερότητα και σκληρότητα στην υφή και το χρώμα των προϊόντων. Θα το βρείτε σε μια ευρεία γκάμα προϊόντων, ιδίως σε αυτά που έχουν μορφή stick, όπως κραγιόν και lip balm, προϊόντα περιποίησης δέρματος και μαλλιών, προϊόντα make up, βερνίκια νυχιών, αποσμητικά, αντιηλιακά και αρώματα.

Δεν έχει κάποιες ιδιαίτερες ιδιότητες από ότι τα άλλα φυσικά κεριά, ώστε να δικαιολογείται η χρήση του, πέρα από το υψηλότερο σημείο τήξης από τα υπόλοιπα. Είναι συμβατός με όλα τα είδη φυτικών ελαίων και φυσικών κεριών. Προστίθεται στα καλλυντικά σε αναλογία 1 - 20%, ανάλογα πάντα με τον τύπο του προϊόντος που θέλουμε να φτιάξουμε.

Κηριζίνη

Η κηριζίνη (Ceresin) είναι μια λευκή ή κίτρινη κηρώδης ουσία, από μίγμα υδρογονανθράκων, που προέρχεται από τη περαιτέρω επεξεργασία του οζοκηρίτη με θέρμανση και χρήση θειικού οξέος.

Είναι και αυτή πυκνωτικός, σκληρυντικός, σταθεροποιητικός και γαλακτωματοποιητικός παράγοντας, υφής και χρώματος, όπως ο οζοκηρίτης. Αντικαθιστά το μελισσοκέρι στα καλλυντικά.

Χρησιμοποιείται κυρίως σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας και μακιγιάζ, όπως κραγιόν, μολύβια, σκιές ματιών, μάσκαρα, αποσμητικά σε stick, ενυδατικές κρέμες και lotion.

Ασφάλεια

Θεωρούνται από διάφορους φορείς, όπως η ομάδα εμπειρογνωμόνων του Cosmetic Ingredient Review (CIR) και The Cosmetics Database, ως ασφαλείς ή χαμηλής τοξικότητας ουσίες για προσθήκη σε προϊόντα περιποίησης. Παρ'όλαυτά οι πιθανότητες αλλεργικής αντίδρασης ή πρόκλησης δερματικών ερεθισμών είναι πάντα υπαρκτές.

Σε μια έρευνα του 1984 για τον οζοκηρίτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό του American College of Toxicology, παρατηρήθηκαν αρνητικές επιδράσεις σε διάφορα όργανα του σώματος. Βέβαια οι ποσότητες που χρησιμοποιήθηκαν στην έρευνα ήταν κατά πολύ μεγαλύτερες από αυτές που συνήθως χρησιμοποιούνται στα διάφορα καλλυντικά προϊόντα.

Credits: cosmeticsinfo.org, ewg.org, truthinaging.com, livepedia.gr, ygeiaonline.gr

Learn more »

Μπορεί να μη το γνωρίζετε πολλοί αλλά είναι συστατικό που χρησιμοποιείτε καθημερινά εν αγνοία σας. Αν συναντήσετε σε κάποιο προϊόν τον κωδικό E903, να ξέρετε ότι πρόκειται για το κερί carnauba. Ο κήρος ή κερί καρναούβης είναι επίσης γνωστό και σα βραζιλιάνικο κερί ή Copernicia cerifera wax. Εξάγεται από τα φύλλα του δέντρου Copernicia prunifera που φύεται στη Λατινική Αμερική, τη Κεϋλάνη και τις χώρες στη περιοχή του ισημερινού στην Αφρική. Η παραγωγή του κεριού όμως γίνεται αποκλειστικά στη Βραζιλία, όπου χαϊδευτικά οι Βραζιλιάνοι το αποκαλούν "το δέντρο της ζωής".

Παραγωγή
Το κερί στα φύλλα του δέντρου εκκρίνεται για να προστατευτεί το δέντρο από την εξάτμιση και την αφυδάτωση, κατά τη περίοδο της ξηρασίας. Από κάθε δέντρο συλλέγονται το πολύ 20 φύλλα, ώστε να μη τεθεί σε κίνδυνο η βιωσιμότητα του. Για να παραχθεί το κερί carnauba τα φύλλα ξεραίνονται για αρκετές ημέρες, κατόπιν οδηγούνται σε ειδικά μηχανήματα (χτυπητήρες) όπου ξεχωρίζεται το κερί και έπειτα υπόκειται σε περαιτέρω επεξεργασία (φιλτράρισμα, φυγοκέντρηση, λεύκανση κτλ.).

Σύσταση και χρήσεις
Αποτελείται από λιπαρούς εστέρες σε ποσοστό 80-85%, αλκοόλες 3-6% και 1-3% ρητίνες και υδρογονάνθρακες. Το χρώμα του κεριού ποικίλει από απαλό κίτρινο εώς πρασινωπό καφέ, ανάλογα την ηλικία των φύλλων του δέντρου, και έχει πολύ υψηλό σημείο τήξης στους 82-86°C. Είναι πολύ σκληρό, για την ακρίβεια είναι το πιο σκληρό φυσικό κερί σε όλο το πλανήτη, και είναι σχεδόν αδιάλυτο στο νερό και την αιθανόλη. Είναι μη-τοξικό και υποαλλεργικό φυσικό προϊόν, γεγονός που το κάνει συστατικό σε πολλά προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά, όπως τρόφιμα, καλλυντικά, προϊόντα περιποίησης ξύλου και αυτοκινήτου, γυαλιστικά υποδημάτων, οδοντικό νήμα, σε επιστρώσεις μεμβρανών, ως μέσο επικάλυψης σε χάπια, τσίκλες, καραμέλες και φρούτα και σε πολλά άλλα. Συνηθέστερα το βρίσκουμε με τη μορφή καφεκίτρινων νιφάδων ή σκόνης. Υπάρχουν διαβαθμίσεις ποιότητας με την ένδειξη Τ1, Τ2 και Τ4, ανάλογα με τη καθαρότητα του και το βαθμό επεξεργασίας που έχει υποστεί.

Καλλυντική χρήση
Είναι ένα θαυμάσιο κερί για προσθήκη σε καλλυντικά. Είναι υποαλλεργικό, ενυδατικό και γυαλιστικό και πολύ συχνά προστίθεται σε κραγιόν και lip balm, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε κρέμες, lotion και γενικά σε οποιαδήποτε συνταγή περιέχει μελισσοκέρι, μαζί με αυτό ή σαν υποκατάστατο του. Η σκληρότητα του θα πρέπει να ληφθεί υπ'όψιν για να μην έχετε δυσάρεστες εκπλήξεις στο τελικό αποτέλεσμα.

Credits: wikipedia, naturalwax

Learn more »

Η άνυδρη λανολίνη, που αποκαλείται και ζωικός κήρος (ζωικό κερί, wool wax), είναι μια υποκίτρινη, κηρώδης ουσία με χαρακτηριστική οσμή, η οποία εκκρίνεται από τους σμηγματογόνους αδένες των ζώων που παράγουν μαλλί.

Η κυριότερη πηγή της είναι τα εξημερωμένα πρόβατα. Είναι προϊόν καθαρά ζωικής προέλευσης και αδιάλυτη στο νερό. Αναφέρεται λανθασμένα και σαν "ζωικό λίπος" (wool grease), παρόλο που εδώ και 150 χρόνια είναι γνωστό πως δεν περιέχει γλυκερίδια (δηλαδή λίπη) και στην πραγματικότητα είναι κηρώδης και όχι λιπαρή ουσία.

Ο ρόλος της λανολίνης
Η λανολίνη αδιαβροχοποιεί το τρίχωμα του προβάτου. Υπάρχουν συγκεκριμένες ράτσες προβάτων που παράγουν μεγαλύτερες ποσότητες λανολίνης από άλλες (όπως τα Merinos, φωτό δεξιά). Η συλλογή της γίνεται στο στάδιο της επεξεργασίας του μαλλιού, μετά το κούρεμα, είτε με συμπίεση του μαλλιού σε κυλίνδρους είτε με τη διαδικασία του βρασμού. Δείτε ένα video σχετικά με την παραγωγή της λανολίνης εδώ.

Ο ρόλος της λανολίνης είναι να προστατεύει το μαλλί και το δέρμα του προβάτου από τις καιρικές συνθήκες και την υγρασία. Επίσης εικάζεται πως παίζει κάποιο ρόλο στην υγιεινή του καλυπτήριου συστήματος (επιδερμίδα, χόριο και υποδερμάτιο πέταλο, φωτό αριστερά) του ζώου. Οι εφαρμογές της λανολίνης και των παραγώγων της στην καθημερινότητα προσανατολίζονται προς αυτή τη κατεύθυνση. Στη φροντίδα και το καλλωπισμό του ανθρώπινου δέρματος.

Σύνθεση και ιδιότητες
Όπως συμβαίνει με όλα τα φυσικά προϊόντα η λανολίνη δομικά είναι σύνθετη ουσία. Σε καθαρότερες μορφές αποτελείται από μακρά άλυσο εστέρων σχεδόν κατά 97%, με το υπόλοιπο ποσοστό να αποτελείται από διάφορους τύπους αλκοόλης, οξέων και υδρογονανθράκων. Η βιοτεχνική ή βιομηχανική παραγωγή της υπάγεται σε αυστηρούς ελέγχους επιπέδων εντομοκτόνων, που χρησιμοποιούνται στα ζώα, από το 1992. Η λανολίνη φαρμακευτικής καθαρότητας, που έχει δηλαδή υποστεί επεξεργασία ώστε να είναι καθαρή από οποιαδήποτε ξένη ουσία, όπως οξειδωτικούς παράγοντες και λοιπές ακαθαρσίες από το περιβάλλον, είναι λευκή και άοσμη και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ανοικτά έλκη και έκζεμα. Έχει αποδειχτεί επιστημονικά πως η λανολίνη ενυδατώνει και περιποιείται εξαιρετικά το δέρμα για πολλές ώρες από την εφαρμογή της (η δράση της φτάνει τις 8 ώρες). Ενυδατώνει και επανορθώνει την επιδερμίδα πολύ ανώτερα από τη γλυκερίνη και τη βαζελίνη σε συνδυασμό (The lanolin book. Hamburg: Beiersdorf AG, 1999).

Εφαρμογές
Είναι πολύ καλός μαλακτικός παράγοντας και χρησιμοποιείται ευρύτατα στη κοσμητολογία, σε καλλυντικά προσώπου, χειλέων, κρέμες ξυρίσματος, αλοιφές για τη φροντίδα του δέρματος των νεογνών και κυρίως σε κρέμες για τις ερεθισμένες και σχισμένες θηλές των γυναικών στη γαλουχία. Έχει και ιδιότητες γαλακτωματοποιητή. Επίσης χρησιμοποιείται στη βιομηχανία, σε αντισκωριακά, λιπαντικά και αδιαβροχοποιητικά προϊόντα. Εσείς προσθέστε το αρχικά σε lip balm ή σε κρέμα για τα σκασμένα χέρια και θα δείτε απίστευτη διαφορά.
Τώρα το που θα τη βρείτε είναι ένα θέμα γιατί, αν και κτηνοτροφική χώρα η Ελλάδα, δεν είναι και πολύ διαδεδομένη η χρήση της ώστε να πωλείται στα μαγαζιά. Λανολίνη δε βρήκα στην ελληνική αγορά, παρά μόνο στο εξωτερικό. Στην Ελλάδα έχω βρει φυτικό υποκατάστατο λανολίνης, ένας θεός θα ξέρει ακριβώς τι ουσία είναι αυτή. Προτιμήστε τη δοκιμασμένη λύση του ebay και κυρίως από χώρες όπως η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία που είναι έτη φωτός μπροστά στην εκτροφή προβάτων και τη διάθεση των προϊόντων τους.

Credits: open.edu, wikipedia, webmd, lanolin

Learn more »

Η χρήση του κεριού της μέλισσας ήταν γνωστή από την αρχαιότητα. Αναφέρεται συχνά σε γραπτά και την παράδοση. Ο Οδυσσέας στο νησί των Σειρήνων βούλωσε τα αυτιά των συντρόφων του με κερί για να μη μαγευτούν από το τραγούδι τους.

Ο Δαίδαλος, για να δραπετεύσει από την Κρήτη μαζί με τον γιό του Ίκαρο, φτιάχνει φτερούγες από φτερά πουλιών κολλημένα με κερί στην πλάτη τους. Το τελευταίο εύρημα είναι ένα σφράγισμα σε δόντι απολιθώματος, ηλικίας 6.500 χρόνων.
Κερί είναι το προϊόν που εκκρίνεται σε λέπια από τους κηρογόνους αδένες που η μέλισσα έχει στον θώρακα της. Το πλάθει με τα πόδια και τις σιαγόνες της για να χτίσει τις κηρήθρες. Οι κηροπλάστριες είναι νεαρές μέλισσες 10-15 ημερών κι αυτό σημαίνει πως για να χτιστούν κηρήθρες πρέπει να υπάρχουν νεαρές εργάτριες. Το κερί εξυπηρετεί, βασικά, δύο σκοπούς. Ο πρώτος είναι η κατασκευή των εξαγωνικών κελιών, στα οποία αποθηκεύει μέλι, γύρη και βασιλικό πολτό και ο δεύτερος είναι για την επιδιόρθωση ρωγμών και οπών που ενδεχομένως έχει το μελίσσι, σε συνδυασμό με την πρόπολη.

Χονδρικά, μια κέρινη δομή 20 gr μπορεί να αντέξει το βάρος 1000 gr μελιού. Το κερί έχει ένα εύρος χρωμάτων από ανοικτό κίτρινο μέχρι σκουρόχρωμο ωχρό/καφέ, ανάλογα με την ποιότητα του και την ποσότητα ξένων προσμίξεων που περιέχει. Όσο πιο ανοιχτόχρωμο είναι, τόσο πιο καθαρό θεωρείται. 

Φυσικές Ιδιότητες

Το αγνό κερί, όπως παράγεται απευθείας από την μέλισσα ειναι λευκού χρώματος. Γίνεται ολοένα και πιο σκουρόχρωμο καθώς ενσωματώνει γύρη, σκόνη, πρόπολη και άλλα υπολείμματα από το μελίσσι. Το σημείο βρασμού του κεριού είναι περίπου στους 65°C. Το κερί δεν θα πρέπει να θερμαίνεται σε θερμοκρασία μεγαλύτερη απο 85°C, γιατί καταστρέφονται τα ωφέλιμα στοιχεία του, ενώ η έκθεση του σε υψηλές θερμοκρασίες πρέπει να γίνεται σε αργό ρυθμό. Γιαυτό το λόγο, όταν θέλουμε να δουλέψουμε ή να λιώσουμε το κερί, πάντα το θερμαίνουμε σε bain marie, όπου οι θερμοκρασίες δεν υπερβαίνουν τους 65-70°C. Το κερί είναι χημικώς αδρανές υλικό και παρουσιάζει μεγάλη πλαστικότητα, ειδικά πάνω απο τους 30°C. Η πλαστικότητα αυτή εξαρτάται από την καθαρότητα του και από την ποικιλία της μέλισσας που το παρήγαγε. Ειναι αδιάλυτο στο νερό, και ιδιαίτερα ανθεκτικό σε ισχυρά οξέα. Ως εκ’τούτου, δύσκολα αφομοιώνεται από τον ανθρώπινο οργανισμό κατά την πέψη. Ειναι διαλυτό στην αιθυλική αλκοόλη και στα λιπαρά οξέα, με ταυτόχρονη θέρμανση.
Η πλήρης χημική σύσταση του κεριού ειναι ακόμη άγνωστη. Παρόλα αυτά, πολλές γνωστές ουσίες έχουν αναγνωριστεί, όπως διαφόρων ειδών εστέρες, υδρογονάνθρακες, οξέα, αλκοόλες κτλ.

Χρήση του κεριού

Το κερί χρησιμοποιήθηκε φαρμακευτικά για την χρόνια μαστίτιδα, το έκζεμα, την επούλωση εγκαυμάτων και πληγών, την δερματίτιδα, την θυλακίτιδα, τα σπυριά του δέρματος, την τερηδόνα και την ουλίτιδα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την μεταφορά και σταδιακή αποδέσμευση αιθέριων ελαίων και πρόπολης στον οργανισμό. Το κερί αφομοιώνεται σε πολύ μικρό βαθμό απο τον ανθρώπινο οργανισμό. Παρόλα αυτά, χρησιμοποιείται σε πρωτόκολλα καθαρισμού εντέρου, συνήθως μαζί με αιθέρια έλαια, γύρη και πρόπολη.

Έχει βρεθεί πως το κερί που χρησιμοποιούν οι μέλισσες για να καλύψουν το ώριμο μέλι διαθέτει αντιβιοτικές ουσίες που το καθιστούν ικανό να συντηρεί το μέλι. Το κερί χρησιμοποιείται για την παραγωγή φαρμάκων σε μορφή κάψουλας βραδείας απορρόφησης. Επίσης, χρησιμοποιείται στην βιομηχανία καλλυντικών, βελτιώνοντας τις ιδιότητες και τη σταθερότητα τους. Προστίθεται σε αποσμητικά, οδοντόκρεμες, σαπούνια, κρέμες ξυρίσματος, κρέμες σώματος και προσώπου, αντιηλιακές lotion κτλ. Τέλος το συναντούμε στη βιομηχανία βερνικιών και λιπαντικών.

Ιδιότητες στον άνθρωπινο οργανισμό

1. Αντισηπτικές
2. Αντιφλεγμονώδεις
3. Μαλακτικές
4. Επουλωτικές
5. Βοηθά το δέρμα να αποκτήσει απαλή και ελαστική δομή

Πιο συγκεκριμένα

Xρησιμοποιείται στη θεραπεία της αρθρίτιδας, στις ωτίτιδες, τις φλεγμονές της ρινικής περιοχής, τις δερματοπάθειες και το βρογχικό άσθμα. Φαίνεται επίσης να έχει ισχυρές αντιμικροβιακές ιδιότητες κατά ορισμένων βακτηριδίων, όπως η σαλμονέλα. Στην κοσμετολογία χρησιμοποιείται μέσα σε κρέμες προσώπου, αλοιφές και lip balm, καθώς βοηθάει στη φροντίδα του ταλαιπωρημένου από τον ήλιο, τη σκόνη και τη ρύπανση δέρματος, προστατεύοντάς το από την πρόωρη γήρανση. Συνιστάται για την επούλωση πληγών και ελκών και χρησιμοποιείται ως έμπλαστρο στις ρευματοπάθειες και στις νευραλγίες και ως αντιφλεγμονώδες. Σε κατάσταση "εκτάκτου" ανάγκης μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε σαν πρόχειρο σφράγισμα σε δόντι, αν σας έχει φύγει το δικό σας, μέχρι να επισκεφτείτε τον οδοντίατρο σας!

Παρασκευές
Το μελισσοκέρι μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε σε πληθώρα συνταγών, με κυριότερη τη θαυματουργή κηραλοιφή. Μπορείτε επίσης να φτιάξετε πολύ εύκολα lip balm ή να το προσθέσετε σε χαμηλά ποσοστά στο σαπούνι, ώστε να ωφεληθείτε από τις ευεργετικές ιδιότητες του. Πρόκειται για ένα φανταστικό και φυσικό υλικό, αρκεί να το προμηθευτείτε από έμπιστο μελισσοκόμο και όχι από το εμπόριο, εύκολο στη χρήση και πολύ ωφέλιμο.

Credits: wikipedia, beeswaxco, webmd, motherearthnews

Learn more »