Η ονομασία των αλάτων προέρχεται από την επαρχιακή πόλη Epsom και την ομώνυμη υφάλμυρη πηγή της, στη κομητεία Surrey της Αγγλίας.

Τα άλατα epsom ήταν γνωστά από πολύ παλιά για τη συμβολή τους στην αντιμετώπιση πολλών χρόνιων και μη παθήσεων και σε αντίθεση με τη κοινή πίστη ουδεμία σχέση έχουν με το κοινό αλάτι· πρόκειται στη πραγματικότητα για καθαρό θειικό μαγνήσιο.

Η μόνη ομοιότητα των αλάτων epsom με το κοινό αλάτι είναι στην εμφάνιση· η μορφή τους ποικίλει από πολύ λεπτούς κόκκους, όπως το επιτραπέζιο αλάτι, εώς χοντρούς κόκκους όπως το χοντρό αλάτι, ανάλογα πάντα με τον προμηθευτή. Προσοχή σε αυτούς που σας λένε πως μπορείτε να το αντικαταστήσετε στις συνταγές με απλό αλάτι.

Πρόκειται για ένα ανόργανο άλας με χημικό τύπο MgSO₄ και υψηλή διαλυτότητα στο νερό, το οποίο θα βρείτε πολύ συχνά σαν συστατικό σε έτοιμα άλατα μπάνιου. Έχει αποδειχθεί η συμβολή των αλάτων στη διατήρηση και τη προαγωγή της ομορφιάς, και η χρήση τους επεκτείνεται στο σπίτι αλλα και τον κήπο.
Έρευνες έχουν δείξει πως το μαγνήσιο και οι θειικές ενώσεις που περιέχουν τα άλατα epsom είναι υψηλής βιοδιαθεσιμότητας για το σώμα μας. Κατά συνέπεια αποτελούν έναν εύκολο και ίσως ιδανικό τρόπο να απολαύσουμε τις μοναδικές ωφέλιμες ιδιότητες τους στην υγεία και την ευεξία. Το μαγνήσιο, όπως μάθαμε σε προηγούμενο άρθρο, είναι ένα απολύτως απαραίτητο στοιχείο για τον οργανισμό, ενώ πολλοί από εμάς υποφέρουμε από έλλειψη του δίχως να το γνωρίζουμε.

Ωφέλη στην υγεία μας από τη χρήση των αλάτων Epsom
Η χρήση των αλάτων epsom γίνεται εσωτερικά και εξωτερικά. Οι θετικές επιδράσεις τους στην υγεία και την ευεξία μας είναι γνωστές εδώ και αιώνες. Μερικές από αυτές είναι οι εξής: Χαλάρωση του νευρικού συστήματος, καταπολέμηση του stress, θεραπεία από δερματικές παθήσεις όπως η ακμή, ανακούφιση από οξείς ή χρόνιους (ρευματικούς και αρθριτικούς) πόνους σε κορμό και άκρα, μείωση της έντασης των μυών, θεραπεία ελκών και τραυμάτων, ανακούφιση από τα συμπτώματα του κρυολογήματος, του άσθματος και της ρινικής συμφόρησης, ανακούφιση από δήγματα εντόμων καθώς και απομάκρυνση των τοξινών από τον οργανισμό. Τέλος αποτελεί ένα φυσικό μαλακτικό παράγοντα για την επιδερμίδα. Τα άλατα epsom ρυθμίζουν την ηλεκτρολυτική ισορροπία του οργανισμού, διασφαλίζοντας την ορθή λειτουργία των μυών, νεύρων αλλά και τις ενζυμικές διεργασίες. Πιο αναλυτικά:

Αποβολή stress και χαλάρωση του σώματος
Το stress αποψιλώνει τον οργανισμό από τις εφεδρείες μαγνησίου και αυξάνει τα επίπεδα της αδρεναλίνης. Όταν διαλύσουμε άλατα epsom στο νερό της μπανιέρας τα θειικό μαγνήσιο απορροφάται διαμέσου του δέρματος και έτσι αποκαθίστανται τα επίπεδα του. Κάτι σαν το διαδερμικό spray μαγνησίου στο οποίο αναφερθήκαμε στο παρελθόν. Επιπλέον το μαγνήσιο συμβάλλει στο σχηματισμό της σεροτονίνης, χημικής ουσίας υπεύθυνης για το αίσθημα ευφορίας και ψυχικής ανάτασης του ανθρώπου (χαμηλά επίπεδα της σεροτονίνης είναι υπεύθυνα για την εμφάνιση επεισοδίων κατάθλιψης).
Λουτρά σε άλατα epsom έως και 3 φορές την εβδομάδα μας βοηθούν να είμαστε πιο όμορφοι και υγιείς, να κοιμόμαστε καλύτερα, να είμαστε πιο συγκεντρωμένοι αλλά και να έχουμε περισσότερη ενέργεια.
Ανακούφιση από μυικούς πόνους και κράμπες
Ο εμποτισμός του σώματος σε νερό με άλατα epsom βοηθά στη καταπολέμηση του πόνου και της φλεγμονής σε μύες και αρθρώσεις. Επιπλέον το λουτρό με άλατα epsom είναι ευεργετικό για τους ασθματικούς αλλα και σε αυτούς που υποφέρουν από ημικρανίες. Δοκιμάστε να μουλιάσετε τα κουρασμένα, πονεμένα πόδια σας σε νερό με άλατα epsom. Θα μαλακώσει το δέρμα των ποδιών, θα τα ξεκουράσει και παράλληλα θα εξουδετερώσει τυχόν δυσοσμία τους.

Πρόληψη αθηροσκλήρυνσης και σχηματισμού θρόμβων
Τα άλατα epsom πιστεύεται πως βελτιώνουν τη καρδιακή λειτουργία και τη κυκλοφορία του αίματος. Προστατεύουν τα αγγεία προάγωντας την ελαστικότητα τους, αποτρέπουν το σχηματισμό θρόμβων και μειώνουν τον κίνδυνο αιφνίδιου, καρδιογενούς αιτιολογίας, θανάτου. Αν πάσχετε από καρδιολογικές παθήσεις ή λαμβάνετε καρδιολογικά φάρμακα συμβουλευτείτε τον ιατρό σας πριν τη χρήση των αλάτων.
Καθιστούν την ινσουλίνη πιο αποτελεσματική
Η διατήρηση των επιπέδων μαγνησίου και θειικών ενώσεων στον οργανισμό αυξάνει την αποτελεσματικότητα της ινσουλίνη και κατ'επέκταση μειώνουν το κίνδυνο εκδήλωσης αλλά και τη βαρύτητα του διαβήτη. Αν είστε διαβητικός συμβουλευτείτε τον ιατρό σας πριν προχωρήσετε στη χρήση των αλάτων.
Ανακούφιση από τη δυσκοιλιότητα

Πολλές μελέτες έχουν δείξει πως τα άλατα epsom αποτοξινώνουν το παχύ έντερο και δρουν σαν ήπιο καθαρτικό, καταπολεμώντας τη δυσκοιλιότητα, όταν λαμβάνονται εσωτερικά. Καλό θα ήταν, ιδίως σε χρόνιες περιπτώσεις, η χρήση των αλάτων για αυτό το σκοπό να γίνεται κάτω από την επίβλεψη κάποιου ειδικού.
Αποτοξίνωση του οργανισμού
Οι θειικές ενώσεις που περιέχουν τα άλατα epsom βοηθούν στην αποβολή τοξινών και βαρέων μετάλλων από τα κύτταρα μέσω της όσμωσης. Η προσθήκη των σωστών συστατικών στο νερό του λουτρού είναι πιο σημαντική από όσο πιστεύετε· μέσω της όσμωσης ο οργανισμός αποβάλλει άχρηστες και επιβλαβείς ουσίες και απορροφά χρήσιμες όπως το μαγνήσιο και τις θειικές ενώσεις των αλάτων epsom. Ένα λουτρό διάρκειας 10 λεπτών μπορεί να δώσει μεσοπρόθεσμα ορατά αποτελέσματα.

Πως μπορώ να χρησιμοποιήσω τα άλατα epsom;
Όπως προανέφερα η χρήση των αλάτων είναι εσωτερική και εξωτερική. Η συνηθέστερη μέθοδος είναι το μπάνιο σε νερό όπου έχουν διαλυθεί προηγουμένως τα άλατα.

Το διάλυμα χονδρικά θα πρέπει να έχει πυκνότητα 1%, δηλαδή περίπου 500 gr άλατα epsom ανά 60 lt νερό. Αυτή η αναλογία μας δίνει μια ασφαλή δόση μαγνησίου για το σώμα μας.

Προσθέστε μια ικανοποιητική ποσότητα στο νερό, περίπου 1½-2 κούπες σε μια γεμάτη μπανιέρα, μη διαλύσετε μέσα καθόλου σαπούνι, και χαλαρώστε μέσα σε αυτό το νερό για τουλάχιστον 10 λεπτά της ώρας.

Για επιπλέον ενυδάτωση προσθέστε στο ίδιο νερό ½ κούπα ελαιόλαδο. Με παρόμοιο τρόπο μπορείτε να κάνετε ποδόλουτρο ώστε να αντιμετωπίσετε καταστάσεις όπως το "πόδι του αθλητή", μυκητιάσεις, διαστρέμματα και τενοντίτιδες.

Χρήση στο σπίτι και τον κήπο
Συνδυάστε άλατα epsom με το κοινό καθαριστικό σας και τρίψτε τα πλακάκια του μπάνιου ώστε να απομακρύνετε άλατα και βρωμιά. Μια άλλη χρήση των αλάτων είναι στη παρασκευή σπιτικών ταμπλετών για το πλυντήριο πιάτων που είδαμε σε προηγούμενη ανάρτηση. Τα άλατα θα τα συναντήσετε σαν συστατικά για διάφορα χειροποίητα καθαριστικά προϊόντα.
Μια χρήση που ίσως αγνοείτε είναι στον κήπο, σαν λίπασμα. Το μαγνήσιο και το θείο είναι ουσιώδη στοιχεία για τη καλή υγεία των καλλωπιστικών φυτών και των λαχανικών σας. Επίσης βοηθά στη διατήρηση του έντονου πράσινου χρώματος του γκαζόν αλλά και στην απομάκρυνση ορισμένων εντόμων όπως τους γυμνοσάλιαγκες. Σκορπίστε μια μικρή ποσότητα αλάτων στο χώμα και ποτίστε κανονικά ή διαλύστε τα στο νερό του ποτίσματος (περίπου 2 κουταλιές της σούπας ανά 5 λίτρα νερό).

Μερικές επιπλέον ιδέες...

• Αναμίξτε μια κουταλιά της σούπας άλατα epsom με λίγο ελαιόλαδο και κάντε με το μίγμα αυτό απολέπιση σε όλο το σώμα.
• Για να απελευθερώσετε τους φραγμένους πόρους της επιδερμίδας και να καταπολεμήσετε τα μαύρα στίγματα αναμίξτε ένα κουταλάκι του γλυκού άλατα epsom και 4 σταγόνες betadine σε ½ κούπα βραστό νερό. Εφαρμόστε με λίγο βαμβάκι ταμποναριστά στις περιοχές αυτές.
• Για να αφαιρέσετε ακίδα που πιθανόν να σας ταλαιπωρεί μουλιάστε το άκρο σε πυκνό διάλυμα με άλατα epsom για μερικά λεπτά.

Προφυλάξεις χρήσης
Η χρήση των αλάτων epsom θεωρείται γενικά ασφαλής. Αν έχετε οποιονδήποτε ενδοιασμό για τη χρήση τους, εσωτερική ή εξωτερική, λαμβάνετε οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή, πάσχετε από καρδιοπάθεια ή διαβήτη, είστε έγκυος ή θηλάζετε συμβουλευτείτε πρώτα τον ιατρό σας.

Από που τα προμηθεύομαι;
Θα τα βρείτε πολύ εύκολα. Πολλά φαρμακεία τα εμπορεύονται, όπως και μερικά καταστήματα με βιολογικά προϊόντα και πρώτες ύλες καλλυντικών. Πωλούνται συνήθως σε μεγάλες συσκευασίες (πχ. kg) και η τιμή τους είναι σχετικά χαμηλή (5 - 6 €/kg).

Credits: care2, epsomsaltcouncil, wikipedia, littlehouseliving, naturalnews, fengshuidana, wellnessmama, saltworks, britannica, livestrong

Learn more »

Μερικές φορές χρησιμοποιούνται περίεργοι όροι για υλικά τα οποία είναι πολύ απλά και εύκολα προσβάσιμα. Ακούγωντας κάποιος τον όρο "κολλοειδές βρώμης" φαντάζεται κάποιο περίεργο υλικό που παράγεται με σύνθετη διαδικασία. Τα πράγματα είναι πολύ απλά.

Πρόκειται για πολύ λεπτή σκόνη (πούδρα) από νιφάδες βρώμης. Θεωρείται παραδοσιακό γιατρικό για τον κνησμό του δέρματος αλλά και για τη ξηροδερμία. Πολλοί άνθρωποι που πάσχουν από σοβαρές δερματοπάθειες ορκίζονται πως έχουν ανακουφιστεί από τα συμπτώματα τους μετά τη χρήση της βρώμης.

Σε ποιές περιπτώσεις προτείνεται;
Έκζεμα, ψωρίαση, ακμή, ακόμα και ανεμοβλογιά είναι μερικές από τις παθήσεις για τις οποίες χρησιμοποιείται το κολλοειδές βρώμης. Επίσης χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις δερματικών αλλεργιών, δηγμάτων εντόμων, ηλιακών εγκαυμάτων και ροδόχροας ακμής.

Με ποιό τρόπο βοηθάει;
Έχει αντικνησμώδεις, αντιφλεγμονώδεις και καταπαραϋντικές ιδιότητες. Η βρώμη περιέχει τριτερπένια με αντιμικροβιακή και αντιμυκητιασική δράση, σαπωνίνες που βοηθούν στον ήπιο καθαρισμό του δέρματος και φλαβονοειδή που απορροφούν τη UVA ακτινοβολία. Επίσης περιέχει βιταμίνη Ε που έχει αντιφλεγμονώδη δράση, φαινόλες και άμυλα που έχουν αντιοξειδωτική δράση και ενυδατώνουν φυσικά. Αυτό που κάνει το κολλοειδές βρώμης αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση του κνησμού και της ερυθρότητας που προκαλούνται από τις δερματοπάθειες είναι οι ίνες και η κυτταρίνη που περιέχει γιατί μαλακώνουν την επιδερμίδα και αποκαθιστούν το pH της.

Πως το χρησιμοποιώ;
Θα το βρείτε να περιέχεται σε πολλά προϊόντα του εμπορίου όπως σαμπουάν, αφρόλουτρα, κρέμες ξυρίσματος και ενυδατικές κρέμες. Μπορείτε να το προσθέσετε στα καλλυντικά ή τα σαπούνια σας για extra περιποίηση και φροντίδα.
Η πιο διαδεδομένη χρήση του κολλοειδούς βρώμης είναι στο νερό του λουτρού. Η βρώμη, εξαιτίας της σύστασης της δε βυθίζεται στο δάπεδο του μπάνιου αλλά, λόγω της κολλοειδούς ιδιότητας των μορίων της, απορροφά υγρασία και διασπείρεται σε όλη την μάζα του νερού δημιουργώντας ένα γαλακτώδες, μεταξένιο διάλυμα. Όταν βυθίζουμε το σώμα σε αυτό το λουτρό δημιουργείται ένας θεραπευτικός υμένας πάνω στο δέρμα. Το λουτρό διαρκεί περίπου 15-20 λεπτά χωρίς να ακολουθήσει ξέπλυμα, αλλά σκουπίζουμε απαλά (ταμποναριστά) το δέρμα με μια πετσέτα.
Μπορείτε να κάνετε τέτοια λουτρά μέχρι και 3 φορές την ημέρα. Ακόμη μπορείτε να κάνετε λουτρό με κολλοειδές σε βρέφη και παιδιά με δερματικές παθήσεις όπως νινίδα, ερεθισμούς πάνας, συγκάματα και έκζεμα. Τέλος είναι κατάλληλο και για το λούσιμο των κατοικιδίων σε περίπτωση δερματοπαθειών ή αλλεργιών. Μισή με μια κούπα κολλοειδούς μέσα στη μπανιέρα είναι αρκετή.

Πως φτιάχνω κολλοειδές βρώμης;
Πολύ εύκολα. Αρκεί να έχετε στο σπίτι σας κάποια συσκευή που αλέθει πολύ λεπτά τα διάφορα υλικά, όπως το multi, ένας μύλος του καφέ ή έστω ένα γουδί. Αγοράστε νιφάδες βρώμης και αλέστε τις μέχρι να φτάσετε σε πολύ λεπτή πούδρα. Αποθηκεύστε τη σε ένα αεροστεγές βάζο για μελλοντική χρήση.

Ασφάλεια
Δεν υπάρχει απολύτως καμία αντένδειξη. Το μόνο που πρέπει να προσέξετε όταν κάνετε λουτρό με κολλοειδές βρώμης είναι να μη μπει στα μάτια σας, γιατί η τριβή που θα δημιουργηθεί από τη σκόνη και τα βλέφαρα σας θα σας ερεθίσει. Επίσης αν έχετε δυσανεξία στη γλουτένη (αν και η βρώμη δε περιέχει γλουτένη αλλά αβενίνη) ή τροφικές αλλεργίες δε πρέπει αν καταπιείτε το νερό του λουτρού. Μπορεί να ακούγεται αυτονόητο αλλά ποτέ δε ξέρεις...
Επίσης να προσέχετε πολύ όταν θα βγαίνετε από τη μπανιέρα γιατί η βρώμη θα κάνει πολύ γλιστερό το δάπεδο και τα τοιχώματα της. Μην έχουμε και κανένα ατύχημα!

Credits: colloidaloatmeal, webmd, ncbi1, ncbi2, babyparenting

Learn more »

Μερικές φορές χρησιμοποιούνται περίεργοι όροι για υλικά τα οποία είναι πολύ απλά και εύκολα προσβάσιμα. Ακούγωντας κάποιος τον όρο "κολλοειδές βρώμης" φαντάζεται κάποιο περίεργο υλικό που παράγεται με σύνθετη διαδικασία. Τα πράγματα είναι πολύ απλά.

Πρόκειται για πολύ λεπτή σκόνη (πούδρα) από νιφάδες βρώμης. Θεωρείται παραδοσιακό γιατρικό για τον κνησμό του δέρματος αλλά και για τη ξηροδερμία. Πολλοί άνθρωποι που πάσχουν από σοβαρές δερματοπάθειες ορκίζονται πως έχουν ανακουφιστεί από τα συμπτώματα τους μετά τη χρήση της βρώμης.

Σε ποιές περιπτώσεις προτείνεται;
Έκζεμα, ψωρίαση, ακμή, ακόμα και ανεμοβλογιά είναι μερικές από τις παθήσεις για τις οποίες χρησιμοποιείται το κολλοειδές βρώμης. Επίσης χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις δερματικών αλλεργιών, δηγμάτων εντόμων, ηλιακών εγκαυμάτων και ροδόχροας ακμής.

Με ποιό τρόπο βοηθάει;
Έχει αντικνησμώδεις, αντιφλεγμονώδεις και καταπαραϋντικές ιδιότητες. Η βρώμη περιέχει τριτερπένια με αντιμικροβιακή και αντιμυκητιασική δράση, σαπωνίνες που βοηθούν στον ήπιο καθαρισμό του δέρματος και φλαβονοειδή που απορροφούν τη UVA ακτινοβολία. Επίσης περιέχει βιταμίνη Ε που έχει αντιφλεγμονώδη δράση, φαινόλες και άμυλα που έχουν αντιοξειδωτική δράση και ενυδατώνουν φυσικά. Αυτό που κάνει το κολλοειδές βρώμης αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση του κνησμού και της ερυθρότητας που προκαλούνται από τις δερματοπάθειες είναι οι ίνες και η κυτταρίνη που περιέχει γιατί μαλακώνουν την επιδερμίδα και αποκαθιστούν το pH της.

Πως το χρησιμοποιώ;
Θα το βρείτε να περιέχεται σε πολλά προϊόντα του εμπορίου όπως σαμπουάν, αφρόλουτρα, κρέμες ξυρίσματος και ενυδατικές κρέμες. Μπορείτε να το προσθέσετε στα καλλυντικά ή τα σαπούνια σας για extra περιποίηση και φροντίδα.
Η πιο διαδεδομένη χρήση του κολλοειδούς βρώμης είναι στο νερό του λουτρού. Η βρώμη, εξαιτίας της σύστασης της δε βυθίζεται στο δάπεδο του μπάνιου αλλά, λόγω της κολλοειδούς ιδιότητας των μορίων της, απορροφά υγρασία και διασπείρεται σε όλη την μάζα του νερού δημιουργώντας ένα γαλακτώδες, μεταξένιο διάλυμα. Όταν βυθίζουμε το σώμα σε αυτό το λουτρό δημιουργείται ένας θεραπευτικός υμένας πάνω στο δέρμα. Το λουτρό διαρκεί περίπου 15-20 λεπτά χωρίς να ακολουθήσει ξέπλυμα, αλλά σκουπίζουμε απαλά (ταμποναριστά) το δέρμα με μια πετσέτα.
Μπορείτε να κάνετε τέτοια λουτρά μέχρι και 3 φορές την ημέρα. Ακόμη μπορείτε να κάνετε λουτρό με κολλοειδές σε βρέφη και παιδιά με δερματικές παθήσεις όπως νινίδα, ερεθισμούς πάνας, συγκάματα και έκζεμα. Τέλος είναι κατάλληλο και για το λούσιμο των κατοικιδίων σε περίπτωση δερματοπαθειών ή αλλεργιών. Μισή με μια κούπα κολλοειδούς μέσα στη μπανιέρα είναι αρκετή.

Πως φτιάχνω κολλοειδές βρώμης;
Πολύ εύκολα. Αρκεί να έχετε στο σπίτι σας κάποια συσκευή που αλέθει πολύ λεπτά τα διάφορα υλικά, όπως το multi, ένας μύλος του καφέ ή έστω ένα γουδί. Αγοράστε νιφάδες βρώμης και αλέστε τις μέχρι να φτάσετε σε πολύ λεπτή πούδρα. Αποθηκεύστε τη σε ένα αεροστεγές βάζο για μελλοντική χρήση.

Ασφάλεια
Δεν υπάρχει απολύτως καμία αντένδειξη. Το μόνο που πρέπει να προσέξετε όταν κάνετε λουτρό με κολλοειδές βρώμης είναι να μη μπει στα μάτια σας, γιατί η τριβή που θα δημιουργηθεί από τη σκόνη και τα βλέφαρα σας θα σας ερεθίσει. Επίσης αν έχετε δυσανεξία στη γλουτένη (αν και η βρώμη δε περιέχει γλουτένη αλλά αβενίνη) ή τροφικές αλλεργίες δε πρέπει αν καταπιείτε το νερό του λουτρού. Μπορεί να ακούγεται αυτονόητο αλλά ποτέ δε ξέρεις...
Επίσης να προσέχετε πολύ όταν θα βγαίνετε από τη μπανιέρα γιατί η βρώμη θα κάνει πολύ γλιστερό το δάπεδο και τα τοιχώματα της. Μην έχουμε και κανένα ατύχημα!

Credits: colloidaloatmeal, webmd, ncbi1, ncbi2, babyparenting

Learn more »

Το μετάξι είναι ένα υλικό το οποίο μόλις δοκιμάσετε στο σαπούνι για πρώτη φορά, δε θα το παραλείψετε ποτέ ξανά.

Το tussah ή tassar silk που χρησιμοποιείται στη παρασκευή του σαπουνιού παράγεται από το μεταξοσκώληκα Antheraea paphia. Στην ουσία είναι μια πρωτεΐνη που παράγεται από το μεταξοσκώληκα και διαφορετικό από το μετάξι υφαντουργίας.

Πως το χρησιμοποιώ;

Το μετάξι χρησιμοποιείται στη σαπωνοποιία σε μικρές ποσότητες μέσα στο νερό όπου θα διαλυθεί η καυστική σόδα. Όταν μιλάω για μικρή ποσότητα, εννοώ πως για 2-2,5 kg σαπούνι χρησιμοποιούμε ποσότητα ίση με το μέγεθος ενός φουντουκιού ή περίπου 1 gr. Αυτό σημαίνει πως ένα μικρό σακουλάκι με tussah silk θα σας κρατήσει για πολύ καιρό και για πολύ σαπούνι.
Προστίθεται στο νερό, όπου θα διαλύσουμε τη σόδα. Καλό είναι να ξεχωρίζουμε τις ίνες με το χέρι πριν το βάλουμε μέσα, ώστε να διαλυθεί καλύτερα. Αν παρ'όλαυτά παραμείνουν μερικές ίνες αδιάλυτες μη τις βγάλετε από μέσα, το stick blender θα αποτελειώσει τη δουλειά.

Τι κάνει;
Η προσθήκη μεταξιού στο σαπούνι σας θα του προσδώσει βελούδινο αφρό, μεταξένια αίσθηση και γυαλάδα, αλλά θα το κάνει να γλιστράει από τα χέρια. Γιαυτό μη βάλετε μεγαλύτερη ποσότητα.
Θα το βρείτε σε επιλεγμένα καταστήματα με εξοπλισμό και υλικά σαπωνοποιίας ή στο δοκιμασμένο internet.

Learn more »

Πολλοί θα ρωτήσετε για ποιό λόγο τα χειροποίητα σαπούνια είναι πιο ενυδατικά και καλλυντικά από αυτά του εμπορίου. Ανάμεσα στους υπόλοιπους λόγους (ποιότητα πρώτων υλών, απουσία χημικών κτλ.) είναι η παρουσία φυσικής γλυκερίνης.

Η γλυκερίνη είναι ένα φυσικό παραπροϊόν που παράγεται κατά τη διαδικασία σαπωνοποίησης. Οι βιομηχανίες παρασκευής σαπουνιού αφαιρούν τη γλυκερίνη, που παράγεται κατά τη σαπωνοποίηση, για να τη χρησιμοποιήσουν σε άλλες εφαρμογές, πιο κερδοφόρες. Όπως είναι αυτονόητο, το χειροποίητο σαπούνι δεν έχει υποστεί κανενός είδους τέτοια επεξεργασία και διατηρεί όλη τη ποσότητα γλυκερίνης, που παράχθηκε κατά τη σαπωνοποίηση, καθιστώντας το ποιοτικά και καλλυντικά σαφώς ανώτερο από τα βιομηχανικά σαπούνια. Υπάρχει η δυνατότητα προσθήκης επιπλέον γλυκερίνης στο σαπούνι, γεγονός που κάνει το αποτέλεσμα ακόμα πιο ενυδατικό.

Learn more »

Δεν υπάρχει "πράσινο" site στο πλανήτη που να μη τον αναφέρει σα καθαριστικό - θαύμα. Η βιβλιογραφία του προσδίδει ιδιότητες μαλακτικού. Παρ'όλαυτά υπάρχουν και πολλοί που το θεωρούν τοξικό, δηλητήριο, επικίνδυνο χημικό κτλ. Θα προσπαθήσουμε να δώσουμε μια απάντηση σε αυτά τα ερωτήματικά και από εκεί και πέρα, η χρήση του βόρακα ή όχι έγκειται στη δική σας κρίση.

Τι εστί βόρακας;
Ο βόρακας (αγγλιστί borax) ή τετραβορικό άλας του νατρίου, με χημικό τύπο Na₂B₄O₇·10H₂O, είναι ένα λευκό ορυκτό στοιχείο που βρίσκεται διαλυμένο σε υδάτινους όγκους, κυρίως σε αλμυρές λίμνες, οι οποίες δεν έχουν νερό σε όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά ξηραίνονται μετά τη περίοδο των βροχών. Μόλις αυτές οι λίμνες ξεραθούν, τη περίοδο της ξηρασίας από την εξάτμιση του νερού, σχηματίζεται ο βόρακας με τη μορφή κρυστάλλων και κατόπιν συλλέγεται. Έχει λευκό χρώμα, από το οποίο προέρχεται το όνομα του (buraq στα αραβικά σημαίνει "λευκό"). Ανευρίσκεται στο Tibet, στην Τουρκία, στην Bolivia, το Mexico και σε πολλές περιοχές της California των ΗΠΑ.

Βόρακας και Βορικό οξύ είναι διαφορετικά πράγματα.
Υπάρχει σύγχυση για το θέμα στο διαδίκτυο, οπότε καλό είναι να το διευκρινίσουμε. Το βορικό οξύ είναι οξύ, με pH 5.0 και παράγεται όταν ο βόρακας αντιδρά με κάποιο οξύ, συνήθως θειϊκό ή υδροχλωρικό. Ο βόρακας είναι αλκαλικός με pH 9.3. Το μεν το αγοράζετε από φαρμακείο και το δε από κατάστημα με γεωπονικά φάρμακα, μπορεί όμως και να το βρείτε και σε φαρμακεία. Διευκρινήστε τι ακριβώς θέλετε.

Που χρησιμοποιείται;
Είναι γνωστός ως ενισχυτικό απορρυπαντικών. Μαλακώνει το "σκληρό" νερό, ώστε τα ρούχα να καθαρίζουν καλύτερα. Χρησιμοποιούταν ευρέως στο παρελθόν από τις νοικοκυρές, ώσπου αντικαταστάθηκε από τα σύγχρονα απορρυπαντικά. Από καθαριότητα μέχρι απόσμηση χώρου και από απεντόμωση μέχρι διατήρηση των λουλουδιών στο βάζο, είχε πραγματικά δεκάδες χρήσεις. Βρίσκομαι λοιπόν εδώ για να ξανα-ανακαλύψουμε μαζί τις μη τοξικές χρήσεις του στο νοικοκυριό μας.

1. Φτιάχνουμε σπιτικό απορρυπαντικό ρούχων και πιάτων
2. Καθαρίζουμε δύσκολους λεκέδες
3. Αφαιρούμε δυσάρεστες οσμές (ούρα, σκουπίδια, μούχλα κτλ.)
4. Αφαιρούμε τη σκουριά από τα μέταλλα
5. Καταπολεμούμε έντομα, τρωκτικά και αγριόχορτα

καθώς και πολλές άλλες χρήσεις που θα δούμε πιο αναλυτικά στην ανάρτηση καθαρισμός σπιτιού χωρίς χημικά.

Πως καθαρίζει ο βόρακας;
Μια ιδιότητα του βόρακα είναι να μετατρέπει μερικά μόρια του νερού σε υπεροξείδιο του υδρογόνου, δηλαδή σε οξυζενέ, ιδίως μέσα σε ζεστό νερό (βοηθάει την αντίδραση η θερμότητα). Το pH του βόρακα είναι υψηλό, άρα δημιουργεί βασικό διάλυμα με το νερό, που αυξάνει τη καθαριστική δύναμη του απορρυπαντικού που χρησιμοποιούμε. Επίσης το βόριο, το νάτριο και το οξυγόνο που περιέχει αναστέλλουν τις μεταβολικές διεργασίες διαφόρων μικροοργανισμών, χαρακτηριστικό που του δίνει απολυμαντικές ή και εντομοκτόνες ιδιότητες. 

Είναι ασφαλής ή όχι;

Σε γενικές γραμμές υπάρχει σύγχυση. Παρόλο που χρησιμοποιείται σα πρόσθετο τροφίμων με το κωδικό Ε285 σε πολλά μέρη του κόσμου, έχει κατηγοριοποιηθεί σαν "ύποπτο" χημικό και έχει απαγορευθεί, τόσο από τον FDA (US Food and Drug Administration), όσο και από τoν Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA). Άλλοι φορείς όμως το τοποθετούν στη κλίμακα επικινδυνότητας στο 1, όπου βρίσκεται επίσης η μαγειρική σόδα και το αλάτι. Θεωρείται γενικά μη-καρκινογόνο, αλλά είναι ερεθιστικό του δέρματος, λόγω της υψηλής του αλκαλικότητας. Εάν καταποθεί σε μικρές ποσότητες, προκαλούνται γαστρεντερολογικές διαταραχές και ναυτία. Αν και αναφέρεται σα "δηλητήριο", γίνεται τοξικό για τον ανθρώπινο οργανισμό μόνο εάν καταναλωθεί σε πολύ μεγάλες ποσότητες.
Από την άλλη, μελέτες έχουν δείξει πως το βόριο, που είναι το βασικό συστατικό του βόρακα, είναι απαραίτητο μεταλλικό στοιχείο για τη καλή λειτουργία των οστών, του εγκεφάλου και του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα φυτά το χρειάζονται για να αναπτυχθούν. Υπάρχουν άνθρωποι που παίρνουν βόρακα σα συμπλήρωμα διατροφής και μετά πίνουν νερό στο όνομα του, χωρίς φυσικά να σας συστήνω να κάνετε κάτι τέτοιο. Γενικά χρησιμοποιείται σαν συντηρητικό και σε άλλες χρήσεις στη χημική βιομηχανία. Στο σαπούνι προστίθεται ως μέσο πήξης και ρυθμιστικό του pH, αλλά δε πρέπει να μπαίνει ποτέ σε καλλυντικά. Περισσότερες πληροφορίες για τη χρήση του στο σαπούνι θα βρείτε εδώ.

Συμπέρασμα
Ο βόρακας είναι φυσικό προϊόν, δε προκαλεί καρκίνο, δε συσσωρεύεται στον οργανισμό και δεν απορροφάται από το δέρμα. Δε βλάπτει το περιβάλλον. Κατά συνέπεια, εκφράζοντας προσωπική άποψη πάντα, δεν είναι καθόλου βλαβερός για χρήση στη καθημερινή ρουτίνα καθαριότητας του σπιτιού, σε σύκριση με τα χημικά καθαριστικά του εμπορίου.

Credits: wikipedia, chemistry, homesessive, crunchybetty, herbanlifestyle

Learn more »

Η διττανθρακική σόδα είναι μία χημική ένωση με χημικό τύπο NaHCO₃. Τη συναντάμε με πολλές ονομασίες όπως μαγειρική σόδα, σόδα φαγητού, sodium bicarbonate, baking soda κτλ. Η χημική της ονομασία είναι όξινο ανθρακικό νάτριο.

Είναι λευκή, σε κρυσταλλική μορφή (σόδα πλυντηρίου, το ανθρακικό νάτριο) και σε μορφή σκόνης (η λεγόμενη μαγειρική, το διττανθρακικό νάτριο). Διαλύεται στο νερό αλλά όχι στην αιθανόλη. Έχει ελαφρώς αλμυρή, αλκαλική γεύση. Είναι συστατικό του ορυκτού νατρίου που βρίσκεται διαλυμένο στο νερό διαφόρων πηγών ως ιχνοστοιχείο. Εκτός από τη φυσική της προέλευση η σόδα παράγεται και τεχνητά.
Χρησιμοποείται ως πρόσθετο στα τρόφιμα με τον κωδικό Ε500. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι τη χρησιμοποιούσαν μαζί με άλλες ουσίες σαν καθαριστικό. Το 1791 ένας Γάλλος χημικός, ο Nicolas Leblanc, κατόρθωσε να παράγει τεχνητά ανθρακική σόδα, ενώ το 1846 δύο Νεοϋορκέζοι αρτοποιοί, ίδρυσαν το πρώτο εργοστάσιο παραγωγής διττανθρακικής σόδας, με συστατικά την ανθρακική σόδα και το διοξείδιο του άνθρακα. Χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα το 19ο αιώνα από τους αλιείς για να συντηρούν τα ψάρια που έπιαναν, μιας και δεν υπήρχαν τα ψυγεία.

Άγνωστες χρήσεις

Πολλά χημικά εργαστήρια διατηρούν ένα δοχείο με σόδα, κοντά στο σημείο όπου γίνονται οι χημικές διεργασίες, γιατί η σόδα αντιδρά με οξέα και με βάσεις, δηλαδή τα αδρανοποιεί και έτσι αποτρέπονται εγκαύματα ή άλλα ατυχήματα. Επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο μικρής εστίας φωτιάς γιατί, με τη θέρμανση της, απελευθερώνει διοξείδιο του άνθρακα που "πνίγει" τις φλόγες. Είναι συστατικό σε κάποια είδη πυροσβεστήρων. Επίσης αυξάνει το pH του νερού, ακόμα και σε νερό όπου υπάρχει χλωρίνη, όπως οι πισίνες, ώστε να το εξισορροπήσει.

Ιατρική χρήση

Αναμεμειγμένη με νερό, είναι ένα θαυμάσιο αντιόξινο σε αυτούς που υποφέρουν από δυσπεψία και καούρες. Χρησιμοποιείται στις πρώτες βοήθειες σε εγκαύματα από ζεμάτισμα, στη θεραπεία από υπερδοσολογία ασπιρίνης και σε άνοδο του ουρικού οξέος στα ούρα. Σε ενδοφλέβια χορήγηση (ειδικό φαρμακευτικό σκεύασμα) εξισορροπεί το pH του αίματος και προλαμβάνει την οξείδωση των ιστών. Χρησιμεύει για τη θεραπεία της υπερκαλιαιμίας, την υπερδοσολογία με τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά καθώς και τις αλλεργικές αντιδράσεις. Η καθημερινή χρήση του όξινου ανθρακικού νατρίου για τον καθαρισμό αντικειμένων, το μαγείρεμα, την δυσπεψία, τα ηλιακά εγκαύματα και αλλού, φαίνεται να επιβραδύνει την πτώση της νεφρικής λειτουργίας σε ασθενείς με προχωρημένη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια (ΧΝΑ). Αυτές οι χρήσεις, εκτός από την πρώτη, αφορούν αποκλειστικά και μόνο το νοσοκομειακό περιβάλλον και εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό, καθώς χρειάζονται συνεχή παρακολούθηση και εμπεριέχουν κινδύνους παρενεργειών. 

Τελευταία γίνεται λόγος για την αποτελεσματικότητα της σόδας στην αντιμετώπιση του καρκίνου. Για να μη μπαίνουμε σε περισσότερες ιατρικές λεπτομέρειες (και κυρίως επειδή "παίζονται" πολλά λεφτά με τα φάρμακα κατά του καρκίνου), όσοι ενδιαφέρεστε, ρίξτε μια ματιά στο site του Dr. Simoncini, Ιταλού ογκολόγου που πίνει νερό στο όνομα της και σε αυτό το video, όπου μιλαει ο ίδιος. Πρέπει σίγουρα να βάζει και σόδα μέσα σε αυτό το νερό... Τελειώνοντας, πιστεύεται πως μπορεί να καταπολεμήσει τα συμπτώματα του κρυώματος και της γρίπης, όταν καταναλώνεται εσωτερικά. Αυτή η άποψη διατυπώθηκε όταν ο Dr. Volney S. Cheney, στο φυλλάδιο του “Arm & Hammer Baking Soda Medical Uses” του 1924, δήλωνε πως κατά το ξέσπασμα της επιδημίας γρίπης στην Αμερική το 1918-1919, όταν και εργαζόταν για τον Αμερικάνικο Οργανισμό Δημόσιας Υγειάς, παρατήρησε πως οι ασθενείς που "αλκαλοποιούσαν" τον οργανισμό τους με τη λήψη σόδας, πριν ή μετά τη μετάδοση, περνούσαν την ασθένεια πολύ γρήγορα και με πολύ ήπια συμπτώματα. Για την ακρίβεια τα συμπτώματα υποχωρούσαν πλήρως μετά από 36 ώρες. Δε γνωρίζουμε ακριβώς το μηχανισμό δράσης της σόδας έναντι του ιού της γρίππης και του κοινού κρυολογήματος. Οι προτεινόμενες δοσολογίες είναι οι εξής:

1. Ημέρα 1: 6 δόσεις*, ανά 2 ώρες 
2. Ημέρα 2: 4 δόσεις*, ανά 3 ώρες
3. Ημέρα 3: 2 δόσεις*, πρωί και βράδυ

1. *Δόση: ½ κουταλάκι του γλυκού σόδα σε ένα ποτήρι νερό

Η σόδα στη ζωή μας

Χρησιμοποιείται σε οδοντόπαστες και στοματικά διαλύματα για αποτελεσματικότερη λεύκανση και αφαίρεση πλάκας, σε αποσμητικά, λόγω της αντισηπτικής της δράσης και σε σαμπουάν. Μπορούμε να αφαιρέσουμε εύκολα σκλήθρες από το δέρμα μας, άμα μουλιάσουμε το άκρο σε διάλυμα νερού και σόδας. Επίσης μελέτες έχουν δείξει πως η χορήγηση σόδας σε ελεγχόμενες ποσότητες, μπορεί να βελτιώσει την απόδοση σε αθλήματα που περιλαμβάνουν μικρά χρονικά διαστήματα υψηλής δύναμης και ταχύτητας και μεσολαβούν μικρά διαλείμματα ανάπαυσης (όπως σε ποδηλατικά sprint και ομαδικά αθλήματα πχ. ποδόσφαιρο, υδατοσφαίριση κτλ.), όπου χρησιμοποιείται το αναερόβιο σύστημα παραγωγής ενέργειας και παράγεται μεγάλη ποσότητα γαλακτικού οξέος. Είναι άριστος καθαριστικός παράγοντας για επιφάνειες και πατώματα, δεν ενδείκνυται όμως η χρήση σε αλουμινένια ή ξύλινα αντικείμενα και επιφάνειες. Αφαιρεί το μαύρισμα από τα ασημένια αντικείμενα πανεύκολα. Χρησιμοποιείται στο πλυντήριο, καθώς λευκαίνει και μαλακώνει τα ρούχα και παράλληλα αποσκληραίνει το νερό, προλαμβάνοντας τα άλατα. Επίσης είναι φυσικό εντομοκτόνο και μυκητοκτόνο και απορροφά τις άσχημες μυρωδιές. Χρησιμοποιείται ακόμη στην οδοντιατρική, τεχνική που λέγεται σοδοβολή. Χρησιμοποιείται, τέλος, για την εξυγίανση του pH σε κήπους, τεχνητές λίμνες και spa.

Περισσότερες και πιο συγκεκριμένες χρήσεις της σόδας θα βρείτε σε αυτό το άρθρο. Μαζί με το υπεροξείδιο του υδρογόνου (μη τρομάζετε, είναι το γνωστό μας οξυζενέ) η σόδα είναι από τα πιο φθηνά και χρήσιμα όπλα στη φαρέτρα της υγείας μας.

Learn more »

Η άνυδρη λανολίνη, που αποκαλείται και ζωικός κήρος (ζωικό κερί, wool wax), είναι μια υποκίτρινη, κηρώδης ουσία με χαρακτηριστική οσμή, η οποία εκκρίνεται από τους σμηγματογόνους αδένες των ζώων που παράγουν μαλλί.

Η κυριότερη πηγή της είναι τα εξημερωμένα πρόβατα. Είναι προϊόν καθαρά ζωικής προέλευσης και αδιάλυτη στο νερό. Αναφέρεται λανθασμένα και σαν "ζωικό λίπος" (wool grease), παρόλο που εδώ και 150 χρόνια είναι γνωστό πως δεν περιέχει γλυκερίδια (δηλαδή λίπη) και στην πραγματικότητα είναι κηρώδης και όχι λιπαρή ουσία.

Ο ρόλος της λανολίνης
Η λανολίνη αδιαβροχοποιεί το τρίχωμα του προβάτου. Υπάρχουν συγκεκριμένες ράτσες προβάτων που παράγουν μεγαλύτερες ποσότητες λανολίνης από άλλες (όπως τα Merinos, φωτό δεξιά). Η συλλογή της γίνεται στο στάδιο της επεξεργασίας του μαλλιού, μετά το κούρεμα, είτε με συμπίεση του μαλλιού σε κυλίνδρους είτε με τη διαδικασία του βρασμού. Δείτε ένα video σχετικά με την παραγωγή της λανολίνης εδώ.

Ο ρόλος της λανολίνης είναι να προστατεύει το μαλλί και το δέρμα του προβάτου από τις καιρικές συνθήκες και την υγρασία. Επίσης εικάζεται πως παίζει κάποιο ρόλο στην υγιεινή του καλυπτήριου συστήματος (επιδερμίδα, χόριο και υποδερμάτιο πέταλο, φωτό αριστερά) του ζώου. Οι εφαρμογές της λανολίνης και των παραγώγων της στην καθημερινότητα προσανατολίζονται προς αυτή τη κατεύθυνση. Στη φροντίδα και το καλλωπισμό του ανθρώπινου δέρματος.

Σύνθεση και ιδιότητες
Όπως συμβαίνει με όλα τα φυσικά προϊόντα η λανολίνη δομικά είναι σύνθετη ουσία. Σε καθαρότερες μορφές αποτελείται από μακρά άλυσο εστέρων σχεδόν κατά 97%, με το υπόλοιπο ποσοστό να αποτελείται από διάφορους τύπους αλκοόλης, οξέων και υδρογονανθράκων. Η βιοτεχνική ή βιομηχανική παραγωγή της υπάγεται σε αυστηρούς ελέγχους επιπέδων εντομοκτόνων, που χρησιμοποιούνται στα ζώα, από το 1992. Η λανολίνη φαρμακευτικής καθαρότητας, που έχει δηλαδή υποστεί επεξεργασία ώστε να είναι καθαρή από οποιαδήποτε ξένη ουσία, όπως οξειδωτικούς παράγοντες και λοιπές ακαθαρσίες από το περιβάλλον, είναι λευκή και άοσμη και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ανοικτά έλκη και έκζεμα. Έχει αποδειχτεί επιστημονικά πως η λανολίνη ενυδατώνει και περιποιείται εξαιρετικά το δέρμα για πολλές ώρες από την εφαρμογή της (η δράση της φτάνει τις 8 ώρες). Ενυδατώνει και επανορθώνει την επιδερμίδα πολύ ανώτερα από τη γλυκερίνη και τη βαζελίνη σε συνδυασμό (The lanolin book. Hamburg: Beiersdorf AG, 1999).

Εφαρμογές
Είναι πολύ καλός μαλακτικός παράγοντας και χρησιμοποιείται ευρύτατα στη κοσμητολογία, σε καλλυντικά προσώπου, χειλέων, κρέμες ξυρίσματος, αλοιφές για τη φροντίδα του δέρματος των νεογνών και κυρίως σε κρέμες για τις ερεθισμένες και σχισμένες θηλές των γυναικών στη γαλουχία. Έχει και ιδιότητες γαλακτωματοποιητή. Επίσης χρησιμοποιείται στη βιομηχανία, σε αντισκωριακά, λιπαντικά και αδιαβροχοποιητικά προϊόντα. Εσείς προσθέστε το αρχικά σε lip balm ή σε κρέμα για τα σκασμένα χέρια και θα δείτε απίστευτη διαφορά.
Τώρα το που θα τη βρείτε είναι ένα θέμα γιατί, αν και κτηνοτροφική χώρα η Ελλάδα, δεν είναι και πολύ διαδεδομένη η χρήση της ώστε να πωλείται στα μαγαζιά. Λανολίνη δε βρήκα στην ελληνική αγορά, παρά μόνο στο εξωτερικό. Στην Ελλάδα έχω βρει φυτικό υποκατάστατο λανολίνης, ένας θεός θα ξέρει ακριβώς τι ουσία είναι αυτή. Προτιμήστε τη δοκιμασμένη λύση του ebay και κυρίως από χώρες όπως η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία που είναι έτη φωτός μπροστά στην εκτροφή προβάτων και τη διάθεση των προϊόντων τους.

Credits: open.edu, wikipedia, webmd, lanolin

Learn more »

Η πρόπολη είναι μια ουσία που παρασκευάζεται από τις μέλισσες, οι οποίες την τοποθετούν "προ της πόλεως τους", εξού και η ονομασία. Συγκεντρώνοντας αδιάκοπα ρητίνες από συγκεκριμένα φυτά και από το φλοιό ορισμένων δένδρων παρασκευάζουν την πρόπολη, για να προστατεύσουν την κυψέλη από εισβολείς και μολύνσεις.

Η πρόπολη προσφέρει απλόχερα στον άνθρωπο τις σπουδαίες θεραπευτικές της ιδιότητες. Να τη γνωρίσουμε λοιπόν.

Χρήσεις της πρόπολης κατά την αρχαιότητα
Η πρόπολη είναι γνωστή από την αρχαιότητα όπου αναφερόταν και ως "μαύρο κερί". Οι πολιτισμένοι λαοί του αρχαίου κόσμου, Έλληνες, Αιγύπτιοι, Ρωμαίοι και Άραβες, τη γνώριζαν και τη επωφελούνταν από τις θεραπευτικές της ιδιότητες. Ο Ιπποκράτης συνιστούσε επάλειψη με πρόπολη για την επούλωση των πληγών. Στη Ρώμη η πρόπολη πωλούνταν πιο ακριβά από το μέλι και κάθε Ρωμαίος λεγεωνάριος την είχε μαζί του κατά τη διάρκεια στρατιωτικών εκστρατειών. Για τους Αιγύπτιους, όπου οι μέλισσες είχαν μεγάλη θρησκευτική και πολιτιστική σημασία, θεωρούταν ιδιοκτησία του εκάστοτε Φαραώ και συμβόλιζαν τη γενναιότητα, η πρόπολη είχε ιδιαίτερη θέση. Χρησιμοποιούνταν από τους ιερείς στη θεραπευτική, για μεγάλη ποικιλία ασθενειών καθώς επίσης στην ταρρίχευση πτωμάτων. Ο φημισμένος Άραβας φιλόσοφος και γιατρός Αβικέννας (Abu Ali Sina, 980 - 1037), είχε παρατηρήσει ότι η πρόπολη δρούσε αποτελεσματικά στους τραυματισμούς από βέλη και σπαθιά, κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων.

Ιδιότητες της Πρόπολης
Η πρόπολη έχει πολλές βιολογικές και φαρμακολογικές ιδιότητες. Τα φλαβονοειδή και η συγκέντρωση της σε αρωματικά μόρια είναι η αρχή της αντιβακτηριδιακής, αντιιικής, αντιμυκητισιακής, αντιπαρασιτικής, αντιφλεγμονώδης, αναισθητικής και επουλωτικής της δράσης. Οι μέλισσες συλλέγουν ρητινώδεις ουσίες και βάλσαμα από συγκεκριμένα φυτά και δέντρα, όπως ιτιές, κουμαριές, λεύκες, καστανιές, πέυκα, ευκάλυπτους, τις αναμιγνύουν με κερί και γύρη, και με την προσθήκη ενζύμων και ιχνοστοιχείων, δημιουργείται η πρόπολη την οποία χρησιμοποιούν σα δομικό υλικο για 2 βασικούς σκοπούς:
Ο πρώτος είναι για την δημιουργία μιας πάστας, με την οποία γεμίζουν όλα τα ανοίγματα, οπές και ρωγμές από τις οποίες μπορεί να εισέλθει ξένο, ως προς το μελίσσι, σώμα. Αυτό μπορεί να είναι νερό, σκόνη ή κάποιο οργανικό υπόλειμμα που προέρχεται από το εξωτερικό περιβάλλον ή και κάποιος ξένος οργανισμός, όπως μια πεταλούδα, μια σφήκα, ένα σαλιγκάρι ή ακόμη και ένα ποντίκι. Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε την χρήση της πρόπολης σαν εναν αντιμικροβιακό και αδιάβροχο "στόκο", με τον οποίο η μέλισσα επιδιορθώνει το σπίτι της.

Ο δεύτερος και σημαντικότερος λόγος είναι για να επιτρέπει στη μέλισσα να "βαλσαμώσει" το πτώμα οποιουδήποτε εισβολέα καταφέρει να εισέλθει στο μελίσσι. Ο εισβολέας είναι σίγουρο πως θανατωθεί από τις μέλισσες-φύλακες, όμως είναι αδύνατον να μεταφερθεί το πτώμα του έξω από το μελίσσι. Το εσωτερικό του μελισσιού είναι και πρέπει να διατηρείται πιο αποστειρωμένο απο την αίθουσα του χειρουργείου και για τον λόγο αυτό πρέπει να αποτραπεί η αποσύνθεση του πτώματος και η εξάπλωση των μικροβίων που αυτό μεταφέρει. Είναι χαρακτηριστικό οτί ένα πτώμα που βαλσαμώνεται με πρόπολη μπορεί να διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα της τάξης των 3-5 χρόνων, ίσως και παραπάνω.
Άλλοι λόγοι, είναι η λείανση μυτερών εξογκωμάτων μέσα στο μελίσσι και ως προστατευτικό, αντιβακτηριδιακό επίχρισμα στα κελιά, όπου θα τοποθετήσει η βασίλισσα τα αυγά της. 

Χημική Σύσταση
Η πρόπολη περιέχει κυρίως ρητίνη (55%), κερί (30%), αιθέρια έλαια (10%) και γύρη (5%). Τα υπόλοιπα συστατικά της είναι αρωματικές ουσίες, σάκχαρα, βάλσαμα, τερπένια, αλειφατικά οξέα και τους εστέρες τους, φλαβόνες, ανόργανες ουσίες, βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και άλλα γνωστά και άγνωστα συστατικά όπως αμινοξέα, ιχνοστοιχεία, βιοφλαβίνες, βιταμίνη Α, βιταμίνη Β1, βιταμίνη Β2, βιταμίνη Β3, ασβέστιο, μαγνήσιο, σίδηρο, ψευδάργυρο, πυρίτιο, κάλιο, φώσφορο κλπ.

Φυσικές Ιδιότητες
Το χρώμα της πρόπολης εξαρτάται από την φυτική της σύσταση. Συνήθως είναι κιτρινοπράσινο, καστανό μέχρι σκούρο καφέ. Είναι αδιάλυτη στο νερό αλλά διαλυτή στην αλκοόλη, στη βενζίνη και σε διάλυμα καυστικού νατρίου (NaOH). Σε θερμοκρασίες πάνω από 25°C είναι μαλακή, εύκαμπτη και κολλάει στα χέρια, ενώ σε θερμοκρασίες κάτω από 15°C γίνεται σκληρή και εύθραυστη.



Επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισμό
Η πρόπολη έχει βακτηριοστατικές και βακτηριοκτόνες ιδιότητες, σχεδόν ισοδύναμες με τα αντιβιοτικά. Περιέχει σε μεγάλες συγκεντρώσεις φλαβόνες, φλαβονόλες και φλαβονόνες οι οποίες επιδρούν στον οργανισμό με διαφόρους τρόπους. Έχουν αντιφλεγμονώδη δράση στις αρθρώσεις, στο δέρμα και τους βλεννογόνους ιστούς και προστατεύουν τη βιταμίνη C από οξείδωση. Έχουν ευεργετική επίδραση στα τριχοειδή αγγεία και παρατείνουν τη δράση της αδρεναλίνης. Βελτιώνουν την κυκλοφορία του αίματος στα τριχοειδή αγγεία, έχουν αντιβακτηριδιακή δράση στα gram+ και gram- βακτήρια καθώς και αντισηπτική δράση.
Χρησιμοποιείται στη θεραπεία τραυμάτων των αναπνευστικών οργάνων, της στοματικής κοιλότητας και άλλων περιοχών του ανθρώπινου σώματος. Επίσης είναι πολύ αποτελεσματική στην υγιεινή της στοματικής κοιλότητας, υπό μορφή στοματικών πλύσεων, όπου καταπολεμά τις διάφορες λοιμώξεις και την κακοσμία. Βοηθάει στην θεραπεία των συμπτωμάτων του κρυολογήματος, του πονόλαιμου, χρόνιας φαρυγγίτιδας, άφθων του στόματος, γαστρεντερίτιδας, κολίτιδας, έλκους του στομάχου, αλλά και σε προβλήματα του προστάτη αδένα. Επίσης η πρόπολη χρησιμοποιείται κατά του χρόνιου κνησμού, για τη θεραπεία της τοπικής ερυθρότητας του δέρματος και των δερμομυκητιάσεων. Βοηθά στην αντιμετώπιση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και της αγκυλωτικής σπονδυλίτιδας. Βάμμα πρόπολης, σε αναλογία 50%, χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της χρόνιας ωτίτιδας. Η πρόπολη έχει τοπικά αναισθητικά χαρακτηριστικά χάρη στα αιθέρια έλαια, τα οποία σύμφωνα με ορισμένες μελέτες είναι 3 φορές ισχυρότερα από τα αναισθητικά.
Μια πιθανή εξήγηση της αντιφλεγμονώδους δράσης της πρόπολης είναι η αναστολή της σύνθεσης της προσταγλανδίνης, που είναι υπεύθυνη για την εκδήλωση της φλεγμονής. Έχει αποδειχτεί η ισχυρή της δράση έναντι των ιών της πολιομυελίτιδας, του έρπητα (άκρως αποτελεσματική η δράση της στην ίαση, στην επούλωση των τραυμάτων που σχετίζονται με τον ιό και στην ανακούφιση των συμπτωμάτων του), της αδενίτιδας, της μυκητώδους στοματίτιδας, έχει ισχυρή δράση έναντι του βακτηρίου της φυματίωσης και βοηθάει στην αναγέννηση  των ιστών. Είναι μια ανώτερη και αστείρευτη πηγή ενέργειας και αντοχής, δυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα και έχει μερίδιο ευθύνης στην έμφυτη αλλά και την επίκτητη ανοσία.

Πιο αναλυτικά, η πρόπολη καταπολεμά:

1. Ηλιακά και θερμικά εγκαύματα
2. Έλκη και τραύματα
3. Παθήσεις και φλεγμονές οφθαλμών
4. Ελκώδης ουλίτιδα και στοματίτιδα
5. Λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος
6. Ασθμα
7. Χρόνια πνευμονία
8. Φαρυγγίτιδα
9. Γρίπη και κρυολόγημα
10. Ωτίτιδα
11. Καταπολέμηση ιών και μηκύτων
12. Δερματοπάθειες και έκζεμα
13. Αλλεργίες
14. Παγκρεατίτιδα
15. Έλκος στομάχου
16. Ρευματοειδής αρθρίτιδα 
17. Γυναικολογικές παθήσεις
18. Προστατικές παθήσεις

Συμπερασματικά, η πρόπολη είναι περισσότερο αποτελεσματική από την πενικιλλίνη και από πολλά σύγχρονα αντιβιοτικά, καθώς βακτήρια και μικρόβια δεν μπορούν να αντέξουν στην ισχυρότατη δράση της. Τέλος να επισημανθεί πως μια μικρή μερίδα ανθρώπων είναι αλλεργικοί στα προϊόντα της μέλισσας και πριν τη χρήση τους καλό θα ήταν να συμβουλευτούν το γιατρό τους ή να αποφύγουν προληπτικά τη χρήση της εντελώς. Τη πρόπολη τη συναντούμε σε καλλυντικά, lotion, κρέμες προσώπου, θεραπευτικές αλοιφές, σαπούνια, σαμπουάν αλλά και σε οδοντόκρεμες.


Credits: webmd, wikipedia, apivita.com

Learn more »